Jeśli masz wątpliwość, czy to, co robisz, jest jeszcze żartem, czy może już hejtem, zadaj sobie jedno pytanie: czy chciałbyś albo chciałabyś, żeby to samo spotkało osobę, którą kochasz? Odpowiedź przyjdzie sama.
Miałem czelność urodzić się w małej miejscowości, w której zamiast skakać na nartach czy grać w piłkę, po prostu śpiewałem. Więc się nie wpisywałem. Oczywiście miałem też cudownych ludzi wokół siebie, ale ci, którym nie pasowałem, dawali mi to bardzo wyraźnie odczuć.
Tylko że mój smutek i lęk kończyły się wtedy, kiedy otwierałem furtkę mojego bezpiecznego królestwa: mojego domu, mojej rodziny, a potem zamykałem ją za sobą. Miałem miejsce, w którym byłem bezpieczny.
Dzisiaj, kiedy jeżdżę po Polsce i rozmawiam z młodymi ludźmi, mówię im, że naprawdę nie zazdroszczę im tych czasów. Bo choć dają ogromny potencjał, to jednocześnie bardzo dużo odbierają.
Czasem myślę sobie: gdyby moi oprawcy sprzed trzydziestu lat dostali do ręki telefony komórkowe i internet, to nie wiem, czy siedziałbym tutaj dzisiaj tak dziarsko i opowiadał o tym, żeby “wytrzymać”.
Napisałem nawet w książce rozdział „Zamień WhatsApp”, czyli właściwie: zamień aplikację na pytanie „What’s up? Jak się masz? Co z tobą?”.
Próbuję też mówić młodym ludziom, że odwagą nie jest bycie częścią dwudziestoosobowej grupy, która wyklucza jedną osobę i się nad nią pastwi. Odwagą jest się z tej grupy wypisać. A wielką odwagą jest zająć się osobą, która została wykluczona.
Do tych, którzy są po drugiej stronie, też chciałbym zaapelować. Naprawdę dobrze jest mieć w swoim repertuarze krok w tył. W każdej chwili można się wycofać i powiedzieć: „Sorry, zagalopowałem się”. Można podać komuś rękę.
A jeśli masz wątpliwość, czy to, co robisz, jest jeszcze żartem, czy może już hejtem, zadaj sobie jedno pytanie: czy chciałbyś albo chciałabyś, żeby to samo spotkało osobę, którą kochasz? Odpowiedź przyjdzie sama.
Internet dodatkowo daje ludziom poczucie bezkarności, ale nawet jeśli krzywda wydarza się w internecie, nadal namawiałbym młodą osobę, żeby poszła do kogoś dorosłego. Jeżeli nie do rodzica — to do nauczyciela, któremu ufa, do trenera, pani z domu kultury, kogokolwiek, przy kim czuje się bezpiecznie.
Najważniejsze jest to, żeby nie zostać z tym samemu.
Napisałem też książkę dla dorosłych, którzy cierpią, ale jest tam jeden rozdział dla dzieci. I właściwie znajduje się w nim jedno zdanie, które najchętniej zapętliłbym i powtarzał w kółko: Nie uciekaj w ciszę. Bo w głowie i w ciszy wszystko, czego się boimy, puchnie. Rośnie. Zaczyna przerażać jeszcze bardziej.
Nie sądzę też, żeby istniał tylko jeden właściwy adres. Oczywiście: rodzice, pedagog, terapeuta. Ale jeżeli to nie są osoby, którym ufasz, znajdź innego dorosłego. Kogoś, kto powie: „Słuchaj, nie jesteś sam. Nie jesteś sama. Idziemy z tym razem”.
Bo dzieci i młodzież, które doznają przemocy, często boją się też tego, co stanie się po zgłoszeniu. Boją się zemsty, tego, że pomoc nie przyjdzie wystarczająco szybko. Dlatego obecność dorosłego naprawdę ma znaczenie.
Pamiętam swoją pierwszą hejterkę. Po tym, jak pofarbowałem włosy, napisała do mnie: „Babiszcze, chłopiszcze, już sam nie wiesz, co zrobić, żeby zaistnieć”.
Chciałem pokazywać imiona i twarze osób, które piszą takie rzeczy, ale jej nie pokazałem. Była czyjąś babcią; miała zdjęcia z wnukami, a ja bardzo tęsknię za swoją.
Odpisałem jej: „Pani Halinko, ale ja już istnieję. Pani też. Istnieją pani dzieci i wnuki, które być może kiedyś będą chciały pani coś powiedzieć albo poprosić o pomoc. Ale kiedy zobaczą, jak pani pisze do ludzi w internecie, mogą tego nie zrobić”.
Jestem dorosły i mam narzędzia, żeby sobie z tym poradzić. Ale nigdy nie wiemy, na kogo trafiamy. Ktoś może napisać w internecie coś potwornego i chwilę później wrócić do swojego dnia. A po drugiej stronie może być osoba, której życie właśnie wisi na włosku. Jeden komentarz może tę nitkę przeciąć.
Mam tylko jeden smutek: często przekonujemy już przekonanych. A ja chciałbym dotrzeć także do ludzi, którzy mają w sobie mniej empatii. Coś w nich zasiać.
Bo trzeba mówić, apelować i uczyć odpowiedzialności. I pamiętać, że po drugiej stronie zawsze jest człowiek.
Dzięki, że jesteś.
*Filip Cembala - aktor, wokalista, autor książek, influencer